Endoskopowe usuwanie ciał obcych
Usunięcie połkniętego przedmiotu z przełyku lub żołądka przez pysk, endoskopem, bez cięcia. Im szybciej po połknięciu, tym większa szansa, że obejdzie się bez operacji — zadzwoń przed przyjazdem.
pon–pt 9–19, sob 9–13 · tel. +48 74 660 62 68. Poza godzinami pracy, w niedziele i święta najbliższe lecznice całodobowe: SKVet Klinika Weterynaryjna (ul. Stabłowicka 109b, Wrocław, tel. 791 998 999) oraz Klinika Psa i Kota (ul. B. Krzywoustego 105/22, 51-166 Wrocław, tel. 71 339 82 48).
Na czym polega
Psy połykają skarpetki, kości, zabawki, haczyki, kamienie, pestki i wiele innych rzeczy; koty — nitki, gumki, igły. Jeśli przedmiot jest jeszcze w przełyku lub żołądku, w wielu przypadkach można go uchwycić kleszczykami, pętlą lub koszyczkiem wprowadzonymi przez giętki endoskop i wyciągnąć przez pysk. Zwierzę budzi się bez rany, bez szwów i zwykle je tego samego dnia.
Endoskopia jest metodą pierwszego wyboru dla ciał obcych w przełyku — tam operacja jest trudna i obarczona powikłaniami — oraz dla przedmiotów w żołądku, o ile ich wielkość i kształt pozwalają na bezpieczne przeciągnięcie przez przełyk. Gdy przedmiot przeszedł już do jelit, endoskop go nie dosięgnie; wtedy potrzebna jest operacja.
Decyzję podejmujemy na podstawie RTG i oceny pacjenta. Jeśli podczas endoskopii okaże się, że przedmiotu nie da się bezpiecznie usunąć, pacjent w tym samym znieczuleniu trafia na salę operacyjną — nie tracimy czasu na przewożenie między placówkami.
Kiedy się stosuje
Natychmiast po zauważeniu połknięcia lub przy podejrzeniu (brakująca zabawka, sznurek widoczny w pysku lub pod ogonem, nagłe ślinienie, wymioty, krztuszenie). W godzinach pracy zadzwoń przed przyjazdem — przygotujemy stanowisko i przyjmiemy bez skierowania. Poza godzinami pracy skorzystaj z lecznic całodobowych.
Nie wywołuj wymiotów samodzielnie i nie czekaj, „czy samo wyjdzie” — przedmiot w żołądku bywa łatwy do usunięcia przez tydzień, a ten sam przedmiot w jelicie oznacza operację w trybie pilnym.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Pies połknął skarpetkę, kawałek zabawki, kość lub kamień i wciąż je i pije normalnie.
- Kot bawił się nitką lub gumką i teraz się ślini, krztusi, ma spod języka lub odbytu widoczny kawałek.
- Zwierzę połknęło haczyk z żyłką — nie ciągnij za żyłkę, przyjedź natychmiast.
- Pies nagle intensywnie się ślini, przełyka „na pusto”, wyciąga szyję, odmawia jedzenia.
- Po zjedzeniu kości pies zwraca pokarm zaraz po jedzeniu — możliwe ciało obce w przełyku.
- Pies zjadł przedmiot z magnesami lub bateriami — to szczególnie pilne ze względu na uszkodzenie ścian.
- Na RTG wykonanym z innego powodu widać przedmiot w żołądku.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Po przyjęciu badamy pacjenta i wykonujemy RTG jamy brzusznej i klatki piersiowej w dwóch projekcjach: pokazuje, gdzie jest przedmiot (przełyk, żołądek, jelito), czy jest cieniujący (kości, metal, kamienie) oraz czy są objawy niedrożności lub perforacji. Przy przedmiotach niewidocznych na RTG (tkaniny, plastik, guma) uzupełniamy badanie USG jamy brzusznej lub RTG z kontrastem.
Przed znieczuleniem pobieramy krew do morfologii i biochemii (STD-01) i sprawdzamy nawodnienie — zwierzę wymiotujące od kilku dni wymaga płynoterapii przed zabiegiem. Ocena, czy przedmiot nadaje się do endoskopii, opiera się na jego rozmiarze, kształcie, ostrych krawędziach i lokalizacji.
Kto wykonuje zabieg
Od kilku lat wykonuje w przychodni badania endoskopowe: gastroskopię, kolonoskopię, bronchoskopię, rynoskopię i wideootoskopię, a także endoskopowe usuwanie ciał obcych. Badanie prowadzi od kwalifikacji pacjenta po omówienie wyniku z opiekunem.
Przyjmuje od poniedziałku do piątku.
Znieczulenie lub sedację prowadzi w tym czasie osobny technik weterynarii (standard STD-02), więc lekarz zajmuje się wyłącznie badaniem.
Standardy bezpieczeństwa przy tym zabiegu
Pracujemy według spisanych standardów postępowania. Ich jedynym celem jest bezpieczeństwo pacjenta: każdy ogranicza konkretne ryzyko, a przestrzegamy ich przy każdym zabiegu, nie tylko przy trudnych przypadkach.
- STD-01 · Kwalifikacja do znieczulenia zmniejsza ryzyko powikłań znieczulenia: przed zabiegiem oceniamy badanie, krew i klasę ASA, a plan znieczulenia dobieramy do konkretnego pacjenta.
- STD-02 · Nadzór śródoperacyjny pozwala wychwycić zagrożenie, zanim stanie się niebezpieczne: osobna osoba przez cały zabieg i wybudzanie śledzi saturację, kapnografię, EKG, ciśnienie i temperaturę.
- STD-03 · Karta kontrolna zabiegu zapobiega pomyłkom: przed operacją zespół na głos potwierdza tożsamość pacjenta, stronę zabiegu, sprzęt, leki i plan na wypadek powikłań.
- STD-04 · Leczenie bólu — multimodalne ogranicza ból i stres: ból oceniamy w ustrukturyzowanych skalach i leczymy z wyprzedzeniem.
- STD-05 · Reżim sterylności zmniejsza ryzyko zakażenia: rozdzielone sale operacyjne, sterylizacja narzędzi z kontrolą chemiczną i biologiczną, spisany obieg materiału.
- STD-06 · Dokumentacja i przekazanie opieki chroni ciągłość leczenia: wyniki, zalecenia i decyzje są w cyfrowej karcie, a przekazanie opieki między lekarzami jest uporządkowane.
Jak przebiega
Zabieg wykonujemy w znieczuleniu ogólnym z intubacją i monitoringiem (STD-02); rurka intubacyjna z mankietem chroni drogi oddechowe, gdyby przy wyciąganiu przedmiotu doszło do zwrócenia treści. Endoskop wprowadzamy przez pysk, lokalizujemy ciało obce, oceniamy stan śluzówki wokół niego i dobieramy narzędzie: kleszczyki chwytające, pętlę, koszyczek lub siatkę. Przedmiot przyciągamy do końcówki endoskopu i wyciągamy razem z nim; ostre krawędzie osłaniamy nasadką lub obracamy tak, by nie raniły przełyku.
Po usunięciu ponownie oglądamy przełyk i żołądek, sprawdzając, czy nie ma uszkodzeń lub kolejnych fragmentów (skarpetki rzadko chodzą pojedynczo). Zabieg trwa zwykle 20–60 minut. Jeśli przedmiot jest zbyt duży, zaklinowany lub przeszedł do jelita, pacjent przechodzi w tym samym znieczuleniu na salę operacyjną — o takiej możliwości rozmawiamy przed rozpoczęciem.
Pacjent wybudza się w szpitalu i w większości przypadków wraca do domu tego samego dnia. Po usunięciu ciała obcego z przełyku z uszkodzeniem śluzówki zostaje do końca dnia na obserwacji i leczeniu osłaniającym.
Opieka po
Wieczorem po zabiegu podaj małą porcję miękkiego, lekkostrawnego jedzenia; przez 2–3 dni karm częściej i mniejszymi porcjami. Po usunięciu z przełyku stosuj leki osłaniające i dietę papkowatą według wypisu przez 7–14 dni. Nie ma rany, więc nie ma kołnierza ani szwów.
Zadzwoń, jeśli wrócą wymioty, ślinienie, trudność w przełykaniu, brak apetytu ponad dobę, gorączka lub osłabienie — to może oznaczać uszkodzenie ściany lub kolejny fragment. Warto też porozmawiać o zabezpieczeniu domu: psy, które raz połknęły skarpetkę, zwykle robią to ponownie.
Najczęstsze pytania
Czy każdą rzecz da się wyjąć endoskopem?
Nie. Decyduje wielkość, kształt, ostrość i miejsce. Przedmiot w jelicie, bardzo duży lub zaklinowany wymaga operacji — w takim przypadku pacjent trafia na salę operacyjną w tym samym znieczuleniu.
Czy mogę podać psu coś na wymioty w domu?
Nie. Wywoływanie wymiotów przy ostrych, dużych lub żrących przedmiotach jest niebezpieczne (uszkodzenie przełyku, zachłyśnięcie). Zadzwoń do nas — w części przypadków wymioty wywołujemy lekiem pod kontrolą, w innych od razu robimy endoskopię.
Pies zjadł skarpetkę wczoraj i wygląda dobrze. Czy mogę poczekać?
Lepiej nie. Dopóki skarpetka jest w żołądku, jej usunięcie to krótki zabieg bez cięcia. Gdy przejdzie do jelita, konieczna będzie operacja, a niedrożność zagraża życiu.
Ile trwa powrót do formy po endoskopowym usunięciu?
Zwykle 1–2 dni. Zwierzę je wieczorem po zabiegu, nie ma rany ani szwów. Przy uszkodzeniu przełyku rekonwalescencja i dieta papkowata trwają do dwóch tygodni.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: endoskopowe usuwanie ciał obcych.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.