Gastroskopia i endoskopia przewodu pokarmowego
Obejrzenie przełyku, żołądka i dwunastnicy giętkim endoskopem oraz pobranie wycinków do histopatologii — bez otwierania brzucha. Dla zwierząt z przewlekłymi wymiotami lub biegunką.
Na czym polega
Gastroskopia to badanie, w którym przez pysk wprowadzamy giętki endoskop z kamerą i oglądamy na ekranie błonę śluzową przełyku, żołądka i początkowego odcinka jelita cienkiego. Widzimy zaczerwienienia, nadżerki, wrzody, guzy, zwężenia, ciała obce i pasożyty — zmiany, których nie pokazuje ani RTG, ani USG.
Najważniejszą częścią badania są biopsje: przez kanał endoskopu wprowadzamy kleszczyki i pobieramy kilkanaście drobnych wycinków śluzówki z żołądka i dwunastnicy. Trafiają one do badania histopatologicznego, które odróżnia przewlekłe zapalenie jelit od chłoniaka, wykrywa zakażenia i pozwala dobrać leczenie. Bez wycinków wiele przewlekłych chorób przewodu pokarmowego pozostaje „leczonych na ślepo”.
Badanie wykonujemy w znieczuleniu ogólnym z intubacją — zwierzę nie odczuwa dyskomfortu, a drogi oddechowe są zabezpieczone. Jest małoinwazyjne: pacjent wraca do domu tego samego dnia i zwykle je już wieczorem.
Kiedy się stosuje
Gastroskopię proponujemy przy wymiotach lub biegunkach trwających ponad 3–4 tygodnie, które nie reagują na dietę i leczenie zachowawcze, przy spadku wagi bez wyjaśnienia, krwi w wymiotach lub smolistym kale, trudnościach w połykaniu, ślinieniu i cofaniu niestrawionego pokarmu, a także przy podejrzeniu ciała obcego lub wrzodów po lekach.
Jest też metodą leczniczą: pozwala usunąć ciało obce z przełyku lub żołądka, poszerzyć zwężenie przełyku balonem lub założyć sondę do karmienia.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Pies lub kot wymiotuje kilka razy w tygodniu od ponad miesiąca mimo zmiany karmy.
- Zwierzę chudnie, choć je normalnie, a badania krwi i USG nie wskazały przyczyny.
- W wymiotach pojawia się krew lub „fusy”, kał jest czarny i smolisty.
- Pies zwraca niestrawiony pokarm tuż po jedzeniu, ślini się, krztusi.
- Kot ma przewlekłą biegunkę z jelita cienkiego, a w USG ściany jelit są pogrubione.
- Zwierzę po połknięciu żrącej substancji lub ostrego przedmiotu ma trudność w przełykaniu.
- Leczenie przeciwzapalne pomaga, ale każda próba odstawienia leków kończy się nawrotem.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Endoskopia jest badaniem końcowym, nie pierwszym. Wcześniej wykonujemy morfologię, biochemię, badanie kału (pasożyty, Giardia), często testy specyficzne (TLI, folian, kobalamina, lipaza trzustkowa — wysyłkowo), USG jamy brzusznej i próbę diety eliminacyjnej. Dopiero gdy to nie daje odpowiedzi lub USG pokazuje zmiany w ścianie jelit, endoskopia ma największą wartość.
Do znieczulenia obowiązuje kwalifikacja według STD-01 (badanie kliniczne, krew, skala ASA, u starszych pacjentów RTG klatki lub echo). Zwierzę musi być na czczo 12 godzin (u kotów 8–12) — resztki jedzenia w żołądku uniemożliwiają ocenę śluzówki; wodę odstawiamy 2 godziny przed.
Jak przebiega
Pacjent przyjeżdża rano na czczo. Po premedykacji i założeniu wenflonu wprowadzamy znieczulenie ogólne z intubacją; monitorujemy EKG, saturację, kapnografię, ciśnienie i temperaturę (STD-02). Zwierzę leży na lewym boku. Endoskop wprowadzamy przez pysk, oglądamy przełyk, wpust, cały żołądek (także w „odwróconym” ujęciu, żeby zobaczyć wpust od wewnątrz), odźwiernik i dwunastnicę. Obraz nagrywamy i robimy zdjęcia do dokumentacji.
Następnie pobieramy wycinki kleszczykami biopsyjnymi — zwykle 8–12 z żołądka i 8–12 z dwunastnicy, bo zmiany bywają ogniskowe. Jeśli jednocześnie wykonujemy kolonoskopię (podejrzenie choroby całego jelita), robimy to podczas tego samego znieczulenia. Badanie trwa 30–60 minut; z zabiegiem usunięcia ciała obcego lub poszerzaniem przełyku dłużej.
Wybudzenie odbywa się w szpitalu pod obserwacją. Do domu pacjent wraca tego samego dnia po południu, gdy stabilnie chodzi. Wycinki wysyłamy do histopatologii; wynik przychodzi w 7–14 dni.
Opieka po
Wieczorem po badaniu podaj małą porcję lekkostrawnego jedzenia; niewielkie ślinienie lub pojedyncze odkrztuszenie w pierwszej dobie są normalne. Po biopsjach śluzówka goi się sama w kilka dni — nie ma ran zewnętrznych ani szwów. Kontynuuj dotychczasowe leki, chyba że ustalono inaczej.
Gdy wynik histopatologii przyjdzie, umawiamy wizytę, na której omawiamy rozpoznanie i plan leczenia — dietę, leki przeciwzapalne, suplementację witaminy B12 lub leczenie onkologiczne. Zadzwoń wcześniej przy nasilonych wymiotach, krwi w wymiotach lub kale, braku apetytu ponad dobę lub duszności.
Najczęstsze pytania
Czy endoskopia zastępuje operację diagnostyczną?
W większości chorób żołądka i dwunastnicy tak — bez otwierania jamy brzusznej i bez tygodni rekonwalescencji. Gdy zmiany są głębiej w jelicie cienkim lub w ścianie jelita poza zasięgiem kleszczyków, potrzebna bywa laparotomia z biopsją pełnościenną — wtedy o tym uprzedzamy.
Jak długo pies musi być głodny?
Około 12 godzin bez jedzenia; wodę odstaw 2 godziny przed przyjazdem. Pełny żołądek uniemożliwia ocenę śluzówki i badanie trzeba by powtórzyć.
Czy biopsje bolą po badaniu?
Wycinki są wielkości ziarna maku i pobierane z warstwy pozbawionej czucia bólu; zwierzęta jedzą zwykle tego samego wieczoru.
Czy wynik badania będzie od razu?
Obraz endoskopowy omawiamy zaraz po badaniu i pokazujemy zdjęcia. Rozpoznanie ostateczne daje histopatologia po 7–14 dniach — dopiero wtedy ustalamy leczenie.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: gastroskopia i endoskopia przewodu pokarmowego.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.