TPLO — leczenie zerwanego więzadła krzyżowego
Operacja stabilizująca kolano po zerwaniu więzadła krzyżowego przedniego u psa. Planowana na RTG, wykonywana w znieczuleniu ogólnym z pełnym monitoringiem, z jasnym planem rekonwalescencji.
Na czym polega
TPLO (osteotomia poziomująca plateau kości piszczelowej) to operacja, która nie „zszywa” zerwanego więzadła, tylko zmienia geometrię stawu kolanowego tak, żeby więzadło przestało być potrzebne. Wykonujemy kontrolowane nacięcie górnej części kości piszczelowej, obracamy fragment o zaplanowany kąt i stabilizujemy go płytką ze śrubami. Dzięki temu kość udowa przestaje zsuwać się z piszczeli podczas obciążania kończyny.
To obecnie najlepiej udokumentowana metoda leczenia zerwania więzadła krzyżowego u psów średnich i dużych. Pozwala na wczesne obciążanie kończyny i zwykle daje lepszą długoterminową funkcję niż techniki oparte na szwach zewnętrznych. Nie cofa istniejących zmian zwyrodnieniowych, ale spowalnia ich postęp.
Podczas operacji oceniamy też łąkotki — ich uszkodzenie towarzyszy zerwaniu więzadła w dużej części przypadków i, jeśli jest obecne, wymaga zaopatrzenia w trakcie tego samego zabiegu.
Kiedy się stosuje
TPLO proponujemy po potwierdzeniu zerwania (całkowitego lub częściowego) więzadła krzyżowego przedniego u psa, zwłaszcza powyżej 15 kg, aktywnego lub pracującego. U psów mniejszych możliwe są też inne techniki chirurgiczne — decyzję podejmujemy indywidualnie po badaniu i zdjęciach.
Zabieg powinien być wykonany w ciągu kilku dni od zerwania więzadła, żeby uniknąć obciążania i niszczenia łąkotek oraz przeciążania drugiej kończyny. Zerwanego więzadła nie leczymy zachowawczo.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Pies nagle zaczął kuleć na tylną łapę podczas zabawy i od tego czasu jej nie obciąża w pełni.
- Kulawizna tylnej kończyny ustępuje po odpoczynku, ale wraca po każdym dłuższym spacerze.
- Pies siada z jedną tylną łapą odsuniętą na bok, bo nie może zgiąć kolana.
- Kolano jest pogrubiałe, a mięśnie uda widocznie mniejsze niż po drugiej stronie.
- Podczas ruchu w kolanie słychać kliknięcie — możliwe uszkodzenie łąkotki.
- Lekarz stwierdził dodatni test szufladowy lub kompresyjny piszczeli.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Rozpoznanie stawiamy na podstawie badania ortopedycznego (testy stabilności kolana) i RTG cyfrowego kolana w dwóch projekcjach, wykonanego w sedacji. Na zdjęciu bocznym mierzymy kąt nachylenia plateau piszczeli — to on decyduje o wielkości korekcji i doborze płytki. Zdjęcia służą więc nie tylko do potwierdzenia, ale do zaplanowania operacji.
Przed zabiegiem pacjent przechodzi kwalifikację do znieczulenia zgodnie ze standardem STD-01: badanie kliniczne, morfologię i biochemię krwi, ocenę ASA. U psów starszych lub z szmerem serca dodatkowo badanie kardiologiczne.
Jak przebiega
Pies przyjeżdża rano na czczo. Po premedykacji i podaniu leków przeciwbólowych (schemat multimodalny, STD-04, w tym blokada regionalna kończyny) wprowadzamy znieczulenie ogólne. Przez cały zabieg anestezjolog monitoruje EKG, saturację, kapnografię, ciśnienie i temperaturę; pacjent leży na ogrzewaniu. Pole operacyjne przygotowujemy zgodnie ze standardem aseptyki STD-05, a przed rozpoczęciem operacji zespół odczytuje kartę kontrolną STD-03.
Sam zabieg trwa orientacyjnie 60–90 minut. Otwieramy staw, oceniamy i w razie potrzeby opracowujemy łąkotkę, wykonujemy osteotomię, obracamy fragment kości o zaplanowany kąt i mocujemy płytką. Po zamknięciu rany wykonujemy kontrolne RTG, żeby potwierdzić położenie implantu.
Pies budzi się w szpitalu pod opieką personelu, z ciągłą kontrolą bólu. Zwykle zostaje na noc; zakres nadzoru nocnego ustala lekarz prowadzący. Do domu wraca najczęściej następnego dnia, chodząc na trzech lub czterech łapach.
Opieka po
Pierwsze 6–8 tygodni to ścisłe ograniczenie ruchu: krótkie spacery na smyczy tylko na potrzeby fizjologiczne, bez schodów, skoków i śliskich podłóg; kołnierz do zdjęcia szwów po 10–14 dniach. Podajemy leki przeciwbólowe i przeciwzapalne według rozpisanego schematu. Kontrola kliniczna po 2 tygodniach, RTG kontrolne po 6–8 tygodniach — dopiero potwierdzony zrost kości pozwala stopniowo wydłużać spacery.
Zadzwoń natychmiast, jeśli pies nagle przestanie obciążać łapę, rana zacznie sączyć lub kończyna spuchnie. Pełny powrót do aktywności trwa zwykle 4–6 miesięcy.
Najczęstsze pytania
Czy pies może chodzić po TPLO?
Tak, większość psów obciąża kończynę w ciągu kilku dni. Chodzenie jest wskazane, ale wyłącznie na smyczy i w krótkich dawkach, aż RTG potwierdzi zrost.
Czy płytka zostaje na zawsze?
Zwykle tak. Usuwamy ją tylko, gdy powoduje problemy (np. stan zapalny), co zdarza się rzadko.
Czy druga łapa też się zerwie?
U części psów tak — więzadło zrywa się na podłożu zwyrodnieniowym, nie tylko po urazie. Kontrola masy ciała i kontrolne badania pozwalają wcześnie to wychwycić.
Czy oferujecie rehabilitację po zabiegu?
Nie prowadzimy fizjoterapii na miejscu. Otrzymają Państwo pisemny plan ćwiczeń domowych i w razie potrzeby wskażemy ośrodek rehabilitacyjny.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: tplo.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.