Start/Standardy/WET-ANLG-04
Procedura kliniczna · WET-ANLG-04 · STD-04 · Szpital

Leczenie bólu — multimodalne

Ból oceniamy w ustrukturyzowanych skalach i leczymy z wyprzedzeniem, łącząc kilka mechanizmów działania. Komfort pacjenta jest parametrem klinicznym, nie uprzejmością.

STD-04 · Leczenie bólu — multimodalne10 kroków · 4 skale
Właściciel procesu
Lekarz weterynarii prowadzący pacjenta
Uczestnicy
Lekarz weterynarii, lekarz anestezjolog, technik weterynarii/asystent, personel szpitala, właściciel pacjenta
Cel
Wczesne rozpoznawanie, zapobieganie i skuteczne leczenie bólu ostrego oraz przewlekłego, z ograniczaniem stresu i minimalizowaniem ryzyka działań niepożądanych
Zakres
Pacjenci ambulatoryjni, hospitalizowani, okołooperacyjni, po urazach oraz leczeni z powodu bólu przewlekłego
Miejsce realizacji
Szpital
Początek
Rozpoznanie schorzenia, urazu albo procedury potencjalnie bolesnej lub uzyskanie podwyższonego wyniku skali bólu
Koniec
Osiągnięcie założonego poziomu komfortu, przekazanie planu leczenia właścicielowi albo ustanowienie długoterminowego planu kontroli bólu
Dokumenty
Karta oceny bólu, karta hospitalizacji, karta znieczulenia, karta pooperacyjna, plan leczenia, instrukcja dla właściciela
Rejestry systemowe
Wynik skali bólu i godzina oceny, zastosowane leki/metody, odpowiedź kliniczna, działania niepożądane, decyzje o eskalacji lub deeskalacji leczenia

Przebieg procedury

Procedura STD-04 · ANALGEZJA — Leczenie bólu: podejście multimodalne, dla psów i kotów. Procedura zakłada, że ból jest rutynowo ocenianym parametrem klinicznym, a leczenie obejmuje ocenę, terapię, ponowną ocenę oraz modyfikację planu — z użyciem metod farmakologicznych i niefarmakologicznych.

Zasady obowiązujące
Ból jest traktowany jako „czwarty parametr życiowy” i jest oceniany podczas każdego badania pacjenta, a także po każdej procedurze, która może wywoływać ból.
Nie należy uzależniać leczenia wyłącznie od wokalizacji, tętna, oddechów lub ciśnienia. Ocena opiera się przede wszystkim na obserwacji zachowania, ruchu, postawy, mimiki, interakcji i reakcji na delikatne badanie.
U każdego pacjenta należy określić punkt odniesienia: zachowanie, aktywność, reakcję na dotyk i tolerancję czynności przed wystąpieniem bólu lub przed zabiegiem.
Jeżeli przewiduje się ból, analgezję wdraża się wyprzedzająco, przed bodźcem chirurgicznym lub innym bolesnym zdarzeniem, o ile stan kliniczny na to pozwala.
Leczenie multimodalne polega na łączeniu metod działających przez różne mechanizmy, z dopasowaniem do rozpoznania, nasilenia bólu, wieku, gatunku, stanu narządów, leków współistniejących i ryzyka pacjenta.
Ból słabo kontrolowany jest wskazaniem do ponownej oceny pacjenta i eskalacji leczenia — nie do zakładania, że pacjent „musi to przetrwać”.
Wynik, zastosowane leczenie oraz odpowiedź pacjenta muszą być dokumentowane w historii choroby.
Ocena bólu zawsze obejmuje trzy elementy: obserwację bez kontaktu, spokojną interakcję z pacjentem oraz — gdy stan na to pozwala — delikatną ocenę okolicy potencjalnie bolesnej.
Należy przerwać badanie, jeśli pacjent wyraźnie sygnalizuje dyskomfort, lęk lub reakcję obronną.

Ocena bólu

Zachowanie w klatce lub gabinecie
Ułożenie ciała, niepokój, ukrywanie się, bezruch, wokalizację, sen, zainteresowanie otoczeniem, kontakt z personelem
Postawa i ruch
Kulawiznę, niechęć do zmiany pozycji, sztywność, odciążanie kończyny, trudność we wstawaniu, ostrożne poruszanie się
Mimika i reakcje
Napięcie mięśni twarzy, pozycję uszu, zwężenie powiek, napięcie kufy, kierowanie uwagi na ranę, lizanie lub gryzienie bolesnej okolicy
Kontakt i palpacja
Odsuwanie się, zamieranie, odwracanie głowy, lizanie warg, połykanie, napinanie ciała, warczenie, syczenie, próba ugryzienia, wokalizacja
Parametry pomocnicze
Tętno, oddechy, ciśnienie, rozszerzenie źrenic, temperatura — wyłącznie jako dane wspierające, nie samodzielny dowód bólu
Kontekst kliniczny
Rodzaj zabiegu, uraz, miejsce zmian, wynik badania, stadium choroby, czas od operacji, stosowane leki oraz poprzedni wynik skali

Zalecane skale

Pies — ból ostry, hospitalizacja lub okres pooperacyjnyGlasgow Composite Measure Pain Scale – Short Form (CMPS-SF)
Kot — ból ostry lub pooperacyjnyFeline Grimace Scale oraz/lub UNESP-Botucatu Multidimensional Composite Pain Scale
Pies — ból przewlekły, np. choroba zwyrodnieniowa stawówCanine Brief Pain Inventory (CBPI) lub Liverpool Osteoarthritis in Dogs (LOAD)
Kot — podejrzenie przewlekłego bólu narządu ruchuOcena obserwacyjna, wywiad właściciela, nagrania z domu oraz narzędzia oceny jakości życia i mobilności stosowane przez placówkę

Postępowanie

1

Identyfikacja ryzyka bólu

Ocena, czy rozpoznanie/uraz/zabieg wiąże się z bólemZasada: bolesne u człowieka = bolesne u zwierzęciaKlasyfikacja: przewidywany / ostry / przewlekły / mieszany / brak
2

Ocena początkowa i wynik skali

Zapis gatunku, rozpoznania, skali, wyniku, objawówInterpretacja z uwzględnieniem stresu i sedacjiNiezwłoczne leczenie i ponowna ocena po czasie adekwatnym do metody
3

Ustalenie celu leczenia

Mierzalny cel: spadek wyniku skali, komfort, apetyt, chódPooperacyjny: komfort, nie brak reakcjiPrzewlekły: funkcja, aktywność, sen, ocena właściciela
4

Plan analgezji wyprzedzającej

Planowanie przed indukcją znieczulenia lub bodźcemObejmuje: śródoperacyjną, ratunkową, pooperacyjną, po wypisiePotwierdzenie podczas „Time out” zgodnie z STD-03
5

Dobór leczenia multimodalnego

Co najmniej dwa odmienne mechanizmy działaniaLeki ośrodkowe, przeciwzapalne, znieczulenie miejscowe/regionalne, niefarmakologiczneUnikać dublowania mechanizmu; ocena przeciwwskazań i interakcji
6

Techniki miejscowe i regionalne

Blokady nasiękowe, przewodowe, śródstawowe, stomatologiczne, zewnątrzoponoweDobór wg lokalizacji, gatunku, masy ciała, ryzyka toksycznościDokumentacja: preparat, dawka, objętość, miejsce, godzina, osoba
7

Metody niefarmakologiczne

Spokojne, ciepłe, czyste, mało stresujące środowiskoMiękkie legowisko, ograniczenie hałasu, ukrycie dla kotaRehabilitacja, chłodzenie/ogrzewanie, wsparcie żywieniowe
8

Ponowna ocena i analgezja ratunkowa

Ocena w czasie odpowiednim do drogi podania i działania lekuW hospitalizacji zwykle co 2–4 godzinyPrzekroczenie progu → analgezja ratunkowa i decyzja o eskalacji
9

Kontrola bezpieczeństwa

Monitorowanie sedacji, parametrów, apetytu, nawodnienia, wydalaniaWstrzymanie dawki przy podejrzeniu działania niepożądanegoOstrożność: pacjenci geriatryczni, nerki, wątroba, krzepnięcie
10

Wypis i leczenie domowe

Potwierdzenie wyniku bólu, stanu rany, mobilności, apetytuPisemny plan leków, dawek i czasu leczenia dla właścicielaObjawy alarmowe wymagające pilnego kontaktu

Procedura opisuje standard postępowania przychodni; o szczegółach kwalifikacji konkretnego pacjenta decyduje prowadzący lekarz.

Powiązane usługi

Gdzie ta procedura obowiązuje

Anestezjologia · leczenie

Leczenie bólu ostrego i przewlekłego

Ocena bólu w skalach klinicznych i plan leczenia łączący kilka metod — po operacjach, przy chorobie zwyrodnieniowej stawów, bólu nowotworowym i neuropatycznym. Standard STD-04.

PiesKot
Szpital · leczenie

Opieka pooperacyjna i wybudzanie

Nadzorowane wybudzanie w ogrzewanym boksie, kontrola temperatury i bólu w skali, pierwsze karmienie, wypis z pisemnymi zaleceniami. Opieka od zdjęcia z gazu do przekazania opiekunowi.

PiesKot
Szpital · leczenie

Hospitalizacja z kartą obserwacji

Pobyt w szpitalu przychodni z indywidualną kartą obserwacji: pomiary co ustalony czas, kroplówki na pompach, tlen, laboratorium na miejscu i codzienna rozmowa z opiekunem.

PiesKot
Anestezjologia · zabieg

Znieczulenia miejscowe i regionalne

Blokady nerwów, znieczulenie nasiękowe i zewnątrzoponowe jako uzupełnienie narkozy lub samodzielne znieczulenie do drobnych zabiegów. Standard STD-04 leczenia bólu.

PiesKot
Ortopedia · leczenie

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów i bólu przewlekłego

Długofalowe prowadzenie psa lub kota z bolesnymi stawami: rozpoznanie na RTG, indywidualny plan leczenia bólu (leki, żywienie, aktywność) i regularne kontrole jego skuteczności.

PiesKot
Wróć do listy procedur