Mastektomia — usunięcie objętych nowotworem gruczołów mlekowych
Chirurgiczne usunięcie guzów sutka z marginesem, po ocenie zaawansowania (RTG klatki, USG brzucha). Guz trafia do badania histopatologicznego — to ono decyduje o dalszym planie.
Na czym polega
Mastektomia to usunięcie guza lub guzów gruczołu mlekowego wraz z otaczającą tkanką, a w razie potrzeby całego pasma sutków po jednej stronie (mastektomia regionalna lub jednostronna). Zakres wycięcia dobieramy do liczby, wielkości i położenia zmian — nie usuwamy więcej, niż trzeba, ale też nie mniej, niż wymaga margines onkologiczny.
U suk około połowa guzów sutka jest złośliwa; u kotek zdecydowana większość. Sam wygląd czy dotyk nie odróżnia guza łagodnego od złośliwego — odpowiedź daje dopiero badanie histopatologiczne usuniętej tkanki. Dlatego każdy usunięty guz wysyłamy do oceny i omawiamy wynik z opiekunem.
Operację prowadzimy w znieczuleniu ogólnym z pełnym monitoringiem, z użyciem elektrokautera, który ogranicza krwawienie w silnie ukrwionej tkance gruczołu. Jeśli suka nie jest kastrowana, często łączymy mastektomię ze kastracją w jednym znieczuleniu.
Kiedy się stosuje
Gdy w gruczole mlekowym wyczuwalny jest guzek — niezależnie od wielkości. Małe, pojedyncze zmiany mają najlepsze rokowanie, dlatego nie zalecamy „obserwowania”, aż urosną.
Przed zabiegiem wykonujemy ocenę zaawansowania: RTG klatki piersiowej w trzech projekcjach i USG jamy brzusznej. Jeśli obraz wskazuje na przerzuty, plan leczenia omawiamy wspólnie z opiekunem podczas konsultacji onkologicznej.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Wyczuwasz u suki lub kotki twardy guzek przy sutku, który wcześniej nie istniał.
- Guzek rośnie w ciągu tygodni lub pojawiły się kolejne.
- Skóra nad zmianą jest zaczerwieniona, owrzodzona albo guz krwawi.
- Z sutka wycieka płyn poza laktacją.
- Suka lub kotka wylizuje okolicę sutków i nie pozwala jej dotknąć.
- Niekastrowana suka po wielu cieczkach lub ciążach urojonych — grupa najwyższego ryzyka.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Zaczynamy od badania klinicznego i dokładnego omacania wszystkich sutków oraz węzłów chłonnych pachowych i pachwinowych. RTG klatki piersiowej w trzech projekcjach wyklucza lub potwierdza przerzuty do płuc — bez tego zdjęcia nie kwalifikujemy do zabiegu onkologicznego. USG jamy brzusznej ocenia węzły chłonne, wątrobę i śledzionę.
W wybranych przypadkach wykonujemy biopsję cienkoigłową i cytologię zmiany lub węzła chłonnego na miejscu. Badanie krwi i kwalifikacja do znieczulenia według standardu STD-01 są obowiązkowe; wiele pacjentek to seniorki, więc często dokładamy badanie kardiologiczne.
Standardy bezpieczeństwa przy tym zabiegu
Pracujemy według spisanych standardów postępowania. Ich jedynym celem jest bezpieczeństwo pacjenta: każdy ogranicza konkretne ryzyko, a przestrzegamy ich przy każdym zabiegu, nie tylko przy trudnych przypadkach.
- STD-01 · Kwalifikacja do znieczulenia zmniejsza ryzyko powikłań znieczulenia: przed zabiegiem oceniamy badanie, krew i klasę ASA, a plan znieczulenia dobieramy do konkretnego pacjenta.
- STD-02 · Nadzór śródoperacyjny pozwala wychwycić zagrożenie, zanim stanie się niebezpieczne: osobna osoba przez cały zabieg i wybudzanie śledzi saturację, kapnografię, EKG, ciśnienie i temperaturę.
- STD-03 · Karta kontrolna zabiegu zapobiega pomyłkom: przed operacją zespół na głos potwierdza tożsamość pacjenta, stronę zabiegu, sprzęt, leki i plan na wypadek powikłań.
- STD-04 · Leczenie bólu — multimodalne ogranicza ból i stres: ból oceniamy w ustrukturyzowanych skalach i leczymy z wyprzedzeniem.
- STD-05 · Reżim sterylności zmniejsza ryzyko zakażenia: rozdzielone sale operacyjne, sterylizacja narzędzi z kontrolą chemiczną i biologiczną, spisany obieg materiału.
- STD-06 · Dokumentacja i przekazanie opieki chroni ciągłość leczenia: wyniki, zalecenia i decyzje są w cyfrowej karcie, a przekazanie opieki między lekarzami jest uporządkowane.
Jak przebiega
Pacjentka przyjeżdża rano na czczo. Po premedykacji z lekami przeciwbólowymi (STD-04) wprowadzamy znieczulenie wziewne z intubacją; anestezjolog monitoruje EKG, saturację, kapnografię, ciśnienie i temperaturę. Pacjentka jest ogrzewana nawiewem ciepłego powietrza.
Chirurg wycina zmiany z zaplanowanym marginesem zdrowej tkanki, przy większych zabiegach usuwając pasmo sutków wraz z węzłem chłonnym. Elektrokauter ogranicza krwawienie. Czas zabiegu: od 45 minut do 1,5 godziny. Rana jest zamykana warstwowo, czasem z drenem.
Suka wraca do domu tego samego dnia. Usunięta tkanka trafia do badania histopatologicznego — wynik otrzymujemy po około 3 tygodniach.
Opieka po
W domu: body lub kołnierz przez 14 dni, ograniczenie ruchu, leki przeciwbólowe i ewentualnie antybiotyk według rozpiski. Rana po mastektomii jest długa i może pojawić się na niej obrzęk lub niewielki wysięk — kontrola rany po 2–3 dniach, szwy zdejmujemy po 10 dniach.
Wynik histopatologii omawiamy na osobnej wizycie: od niego zależy, czy leczenie jest zakończone, czy potrzebna jest dalsza konsultacja onkologiczna i kontrolne RTG klatki co kilka miesięcy. Zadzwoń, jeśli rana się rozchodzi, wycieka z niej ropa, pacjentka gorączkuje lub nie je.
Najczęstsze pytania
Czy trzeba usunąć wszystkie sutki?
Nie zawsze. Zakres zależy od liczby i położenia guzów oraz układu naczyń chłonnych.
Czy kastracja podczas zabiegu ma sens?
U suk z guzami zależnymi od hormonów kastracja może ograniczyć powstawanie nowych zmian. Decyzję podejmujemy wspólnie po ocenie stanu pacjentki.
Co jeśli guz okaże się złośliwy?
Wynik histopatologii mówi o typie, stopniu złośliwości i czystości marginesów. Na tej podstawie ustalamy, czy potrzebna jest obserwacja, kontrolne RTG czy dalsze leczenie onkologiczne.
Czy guz może odrosnąć?
Przy czystych marginesach ryzyko wznowy w tym samym miejscu jest niewielkie, ale mogą pojawić się nowe zmiany w innych sutkach. Dlatego zalecamy regularne kontrole.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: mastektomia.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.