Chirurgia onkologiczna — usuwanie guzów z marginesem
Operacyjne usunięcie nowotworu zaplanowane na podstawie rozpoznania i stagingu — z marginesem dobranym do typu guza, w dwóch salach operacyjnych z pełnym monitoringiem i oceną histopatologiczną każdej zmiany.
Na czym polega
Chirurgia onkologiczna różni się od „wycięcia guzka” tym, że planujemy ją na podstawie wiedzy, czym guz jest i jak się zachowuje. Nowotwory złośliwe mają niewidoczne gołym okiem wypustki poza obrys zmiany, dlatego usuwamy je z marginesem zdrowej tkanki — od kilku milimetrów przy zmianach łagodnych do 2–3 cm i jednej warstwy powięzi w głąb przy mastocytomie czy mięsakach. Pierwsza operacja jest najważniejsza: to wtedy jest największa szansa na usunięcie całości.
Zakres zabiegu obejmuje guzy skóry i tkanki podskórnej, gruczołu sutkowego (mastektomia), śledziony (splenektomia), guzy jamy ustnej, wątroby, ściany jamy brzusznej, a także usunięcie zajętych węzłów chłonnych. Przy rozległych ubytkach skóry stosujemy techniki plastyczne (płaty przesunięte), żeby zamknąć ranę bez napięcia. Elektrokauter ogranicza krwawienie i czas zabiegu.
Każdą usuniętą zmianę oznaczamy tuszem na marginesach i wysyłamy do histopatologii — wynik mówi, czy operacja była wystarczająca, czy potrzebne jest dalsze leczenie.
Kiedy się stosuje
Po ustaleniu rozpoznania (cytologia lub biopsja) i ocenie zaawansowania, gdy nowotwór jest ograniczony do miejsca, które da się usunąć z odpowiednim marginesem bez nieakceptowalnego kalectwa. Także w celach paliatywnych — gdy usunięcie owrzodziałego, krwawiącego lub bolesnego guza poprawia jakość życia mimo obecności przerzutów; wtedy omawiamy to jasno jako cel zabiegu.
Krwawienie z pękniętego guza śledziony wymaga operacji w trybie nagłym w godzinach pracy.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Pies ma potwierdzoną cytologicznie mastocytomę lub mięsaka i wymaga wycięcia z marginesem.
- Suka lub kotka ma guzy gruczołu sutkowego.
- USG wykazało guz śledziony lub pojedynczy guz wątroby bez przerzutów.
- Kot lub pies ma narośl w jamie ustnej utrudniającą jedzenie.
- Guz skóry owrzodział, krwawi lub zwierzę go rozdrapuje.
- Po wcześniejszym usunięciu guza histopatologia wykazała niepełny margines i potrzebna jest reoperacja.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Przed zabiegiem: rozpoznanie cytologiczne lub histopatologiczne, staging (RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej, cytologia węzła), kwalifikacja do znieczulenia według STD-01 z morfologią, biochemią i oceną ASA, u seniorów i ras ryzyka — echokardiografia.
Jak przebiega
Pacjent przyjeżdża rano na czczo. Po premedykacji i analgezji multimodalnej (STD-04, w tym blokady miejscowe) wprowadzamy znieczulenie ogólne z monitoringiem EKG, saturacji, kapnografii, ciśnienia i temperatury (STD-02), na ogrzewaniu. Pole operacyjne obejmuje zaplanowany margines; przed rozpoczęciem operacji zespół odczytuje kartę kontrolną (STD-03). Zabieg trwa od 45 minut przy pojedynczym guzie skóry do 2–3 godzin przy mastektomii jednostronnej lub splenektomii.
Guz usuwamy w jednym bloku bez naruszania jego torebki, zmieniamy narzędzia i rękawice przed zamknięciem rany, a ubytek zamykamy warstwowo, w razie potrzeby z drenem. Preparat oznaczamy i wysyłamy do histopatologii. Pacjent wybudza się w szpitalu z kontrolą bólu; przy zabiegach na skórze wraca do domu tego samego dnia, po operacjach brzusznych zostaje zwykle 1–2 doby — zakres nadzoru nocnego ustala lekarz prowadzący.
Opieka po
Kołnierz lub ubranko do zdjęcia szwów (10–14 dni), rana sucha, kontrola po 3 dniach i przy zdjęciu szwów; dren, jeśli założony, usuwamy po 2–4 dniach. Leki przeciwbólowe i ewentualnie antybiotyk według rozpiski, ograniczenie ruchu przez 2 tygodnie, po zabiegach brzusznych — 3–4 tygodnie.
Wynik histopatologii omawiamy po 7–14 dniach i wtedy ustalamy dalsze kroki: kontrole co 3 miesiące, reoperację przy niepełnym marginesie lub leczenie uzupełniające. Zadzwoń pilnie, jeśli rana się rozejdzie, sączy, spuchnie, zwierzę zblednie lub przestanie jeść.
Najczęstsze pytania
Dlaczego blizna jest taka duża, skoro guz był mały?
Bo usuwamy nie tylko widoczny guz, ale margines zdrowej tkanki dookoła i pod nim. Duża blizna to często cena za usunięcie nowotworu w całości za pierwszym razem.
Czy można usunąć guz bez wcześniejszej cytologii?
Przy małych, ruchomych zmianach skóry — tak, wysyłając je w całości do histopatologii. Przy większych lub podejrzanych rozpoznanie wcześniej pozwala dobrać właściwy margines.
Co jeśli histopatologia wykaże, że margines był niepełny?
Omawiamy opcje: poszerzenie blizny, obserwację lub leczenie uzupełniające — zależnie od typu guza i stopnia złośliwości.
Czy stary pies zniesie taką operację?
Wiek nie jest przeciwwskazaniem; liczy się stan narządów oceniany w kwalifikacji STD-01 i ewentualnie badaniu serca. Protokół znieczulenia dostosowujemy do pacjenta.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: chirurgia onkologiczna.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.