Splenektomia — usunięcie śledziony
Operacyjne usunięcie śledziony przy guzach, pęknięciu lub skręcie narządu. Wykonujemy planowo po USG i RTG klatki albo pilnie przy krwawieniu do jamy brzusznej.
Na czym polega
Splenektomia to usunięcie śledziony w całości. Narząd pełni funkcje odpornościowe i magazynuje krew, ale pies i kot mogą bez niego żyć normalnie — po zabiegu jego zadania przejmują wątroba i szpik.
Najczęstszym powodem operacji u psów są guzy śledziony. Około połowa z nich to zmiany łagodne (krwiaki, guzy węzłowe), druga połowa — nowotwory złośliwe, zwłaszcza naczyniakomięsak. Przed zabiegiem nie da się tego rozróżnić z całą pewnością; pewną odpowiedź daje badanie histopatologiczne usuniętego narządu.
Zabieg wykonujemy z użyciem elektrokautera i podwiązek naczyniowych, bo śledziona jest narządem silnie ukrwionym.
Kiedy się stosuje
Planowo: gdy w USG jamy brzusznej wykryto guz śledziony, powiększenie narządu lub jego skręt. Zanim zdecydujemy o operacji, wykonujemy ocenę zaawansowania — RTG klatki piersiowej i USG pozostałych narządów — bo obecność przerzutów zmienia sens zabiegu.
Pilnie: gdy guz pęknie i pies krwawi do jamy brzusznej. Objawia się to nagłym osłabieniem, bladością dziąseł, powiększeniem obwodu brzucha i zapaścią. W godzinach pracy przychodni zadzwoń i przyjedź od razu.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Pies nagle osłabł, ma blade dziąsła i powiększony brzuch.
- Starszy pies dużej rasy miewa epizody osłabienia, po których wraca do siebie.
- W USG rutynowym lub przy innej okazji wykryto zmianę w śledzionie.
- Pies chudnie, ma słabszy apetyt i powiększony obwód brzucha bez wyraźnej przyczyny.
- Kot ma wyczuwalny powiększony narząd w brzuchu i bladość błon śluzowych.
- Podczas operacji skrętu żołądka śledziona okazała się niedokrwiona.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Podstawą jest USG jamy brzusznej: określa wielkość i strukturę zmiany, obecność wolnego płynu (krwi) w jamie brzusznej i stan wątroby oraz węzłów chłonnych. RTG klatki piersiowej w trzech projekcjach szuka przerzutów w płucach. Przy podejrzeniu naczyniakomięsaka wykonujemy też echokardiografię — ten nowotwór lubi zajmować prawy przedsionek serca.
Badanie krwi (morfologia, biochemia) i echo serca są obowiązkowe przed znieczuleniem (STD-01). Przy krwawieniu do brzucha pobieramy płyn do oceny i szybko decydujemy o operacji.
Jak przebiega
Pacjent stabilny przyjeżdża rano na czczo; przy krwawieniu najpierw stabilizujemy krążenie płynami. Znieczulenie wziewne z intubacją i pełnym monitoringiem (STD-02), leczenie bólu zgodnie ze standardem STD-04, pacjent ogrzewany nawiewem ciepłego powietrza.
Przez cięcie w linii środkowej brzucha chirurg wydobywa śledzionę, podwiązuje lub koaguluje naczynia i usuwa narząd w całości. Jednocześnie ogląda wątrobę, węzły chłonne i resztę jamy brzusznej; podejrzane zmiany pobiera do badania. Zabieg trwa orientacyjnie 1–2 godziny. Śledziona trafia do histopatologii.
Po zabiegu kontrolujemy EKG (zaburzenia rytmu są częste w pierwszych 24–48 godzinach), wykonujemy morfologię kontrolną, prowadzimy płynoterapię i leczenie bólu.
Opieka po
W domu: kołnierz, ograniczenie ruchu przez 14 dni, leki według rozpiski, dieta lekkostrawna. Kontrola rany po 2–3 dniach, zdjęcie szwów po 10 dniach.
Wynik histopatologii omawiamy na osobnej wizycie po około 3 tygodniach; od niego zależy, czy leczenie jest zakończone, czy potrzebna jest konsultacja onkologiczna. Zadzwoń natychmiast, jeśli pies słabnie, ma blade dziąsła, wzdęty brzuch, wymiotuje lub nie je.
Najczęstsze pytania
Czy pies może żyć bez śledziony?
Tak. Po splenektomii psy i koty funkcjonują normalnie. Zalecamy jedynie utrzymywanie szczepień i profilaktyki przeciwkleszczowej, bo odporność na niektóre zakażenia krwi jest nieco niższa.
Czy warto operować, skoro guz może być złośliwy?
Bez operacji nie wiemy, czy jest złośliwy, a pęknięcie guza łagodnego jest równie groźne. Przy braku przerzutów w badaniach operacja daje szansę na wyleczenie lub przynajmniej zatrzymanie krwawienia.
Jakie jest rokowanie przy naczyniakomięsaku?
Zależy od stadium; sama operacja daje zwykle kilka miesięcy, leczenie uzupełniające może ten czas wydłużyć. Rozmawiamy o tym szczerze po wyniku histopatologii.
Czy przed zabiegiem potrzebna jest transfuzja?
Nie prowadzimy banku krwi. Przy dużej utracie krwi stabilizujemy pacjenta płynami, a w razie konieczności transfuzji omawiamy dostępne opcje z opiekunem.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: splenektomia.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.