Wnętrostwo — kastracja niezstąpionego jądra
Usunięcie jądra, które nie zstąpiło do moszny — z pachwiny lub jamy brzusznej — po zlokalizowaniu USG. Zabieg w znieczuleniu ogólnym z monitoringiem; usunięte jądro badamy histopatologicznie.
Na czym polega
Wnętrostwo to wada rozwojowa, w której jedno lub oba jądra nie zstępują do moszny, lecz zatrzymują się w kanale pachwinowym lub w jamie brzusznej. U psów i kotów jądra powinny być w mosznie do 8. tygodnia, najpóźniej do 6. miesiąca życia. Jądro pozostające w ciele ma temperaturę o kilka stopni za wysoką: nie produkuje plemników, ale nadal wytwarza hormony i — co najważniejsze — ma wielokrotnie wyższe ryzyko przemiany nowotworowej oraz skrętu.
Zabieg polega na odnalezieniu i usunięciu niezstąpionego jądra (lub obu) wraz z jądrem prawidłowym, ponieważ wnętrostwo jest dziedziczne i takie zwierzę nie powinno być rozmnażane. Zależnie od położenia jądra operacja jest zbliżona do zwykłej kastracji (jądro w pachwinie) albo wymaga otwarcia jamy brzusznej (jądro w brzuchu).
Usunięte jądro wysyłamy do badania histopatologicznego, ponieważ u dorosłych psów zmiany nowotworowe w jądrze niezstąpionym są częste, a wynik decyduje o dalszych zaleceniach.
Kiedy się stosuje
Zabieg zalecamy po zakończeniu wzrostu, zwykle między 6. a 12. miesiącem życia — wtedy jest pewne, że jądro samo nie zstąpi. U dorosłych psów z rozpoznanym wnętrostwem operujemy bez względu na wiek, bo ryzyko nowotworu rośnie z czasem. Pilnym wskazaniem są objawy skrętu jądra brzusznego: nagły silny ból brzucha, wymioty, apatia.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Szczeniak ma 6 miesięcy, a w mosznie wyczuwalne jest tylko jedno jądro lub żadne.
- Dorosły pies z jednym jądrem, u którego opiekun dotąd nie decydował się na zabieg.
- Kocur po 6. miesiącu ma pustą lub jednostronnie pustą mosznę, a jednocześnie zachowuje się jak niekastrowany.
- Pies z wnętrostwem nagle ma silny ból brzucha, wymiotuje i nie chce chodzić — podejrzenie skrętu jądra.
- Pies z wnętrostwem traci sierść symetrycznie, sutki mu się powiększają, a inne psy go obwąchują jak sukę — możliwy guz produkujący estrogeny.
- Hodowca chce mieć pewność, że pies nie przekaże wady potomstwu.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Przed zabiegiem lokalizujemy jądro badaniem palpacyjnym i USG — dzięki temu wiemy, czy cięcie będzie w pachwinie, czy w linii pośrodkowej brzucha, i możemy uprzedzić opiekuna o zakresie operacji. USG ocenia też strukturę jądra: powiększone, o nieregularnym echu, sugeruje guz. U dorosłych psów z objawami feminizacji wykonujemy morfologię pod kątem uszkodzenia szpiku przez estrogeny.
Standardowo pacjent przechodzi kwalifikację do znieczulenia (STD-01): badanie, morfologia i biochemia, a u seniorów ocena serca.
Jak przebiega
Pacjent przyjmowany jest rano na czczo. Po premedykacji i założeniu kaniuli zostaje wprowadzony w znieczulenie ogólne, zaintubowany i podłączony do monitoringu (STD-02). Wykonujemy blokadę miejscową linii cięcia i podajemy leki przeciwbólowe zgodnie ze STD-04.
Jądro w kanale pachwinowym usuwamy z niewielkiego cięcia nad nim; jądro brzuszne wymaga otwarcia jamy brzusznej w linii pośrodkowej i odnalezienia go wzdłuż nasieniowodu — trwa to dłużej, zwykle 45–90 minut łącznie z usunięciem jądra prawidłowego. Naczynia zaopatrujemy podwiązkami lub elektrokauterem, ranę zamykamy warstwowo, często szwem wchłanialnym śródskórnym. U kotów zabieg jest analogiczny, na mniejszą skalę.
Wybudzanie odbywa się w ogrzewanym boksie szpitalnym. Pacjent po zabiegu pachwinowym wraca do domu tego samego dnia; po otwarciu jamy brzusznej — po południu lub na drugi dzień, w zależności od stanu i decyzji prowadzącego lekarza.
Opieka po
W domu: kołnierz lub ubranko pooperacyjne przez 10–14 dni, spacery na smyczy, bez skoków i zabaw z innymi psami, leki przeciwbólowe według rozpiski przez 3–5 dni. Ranę oglądaj codziennie: niewielkie zaczerwienienie jest normalne, obrzęk, wyciek lub rozejście się brzegów — nie. Kontrola po 2–3 dniach i zdjęcie szwów (jeśli są zewnętrzne) po 10–14 dniach.
Wynik histopatologii otrzymujemy po 7–14 dniach i omawiamy go telefonicznie; jeśli wykaże nowotwór, ustalamy plan dalszej kontroli. Zadzwoń, gdy pies nie je ponad dobę, wymiotuje, ma twardy bolesny brzuch lub gorączkę.
Najczęstsze pytania
Czy jądro może jeszcze samo zstąpić?
Po 6. miesiącu życia jest to bardzo mało prawdopodobne. Nie zalecamy leków hormonalnych „wspomagających zstępowanie” — są nieskuteczne i nie usuwają dziedziczności wady.
Czy trzeba usuwać także zdrowe jądro?
Zalecamy to, ponieważ wnętrostwo jest dziedziczne. Pies z jednym jądrem może płodzić i przekazywać wadę. Ostateczna decyzja należy do opiekuna.
Czym ten zabieg różni się od zwykłej kastracji?
Jądro pachwinowe — niewiele. Jądro brzuszne wymaga otwarcia jamy brzusznej, dłuższej narkozy i nieco dłuższej rekonwalescencji, podobnie jak przy kastracji suki.
Czy kot z wnętrostwem będzie znaczył moczem?
Tak — niezstąpione jądro produkuje testosteron, więc kocur zachowuje się jak niekastrowany. Po usunięciu obu jąder zachowania te zwykle ustępują.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: wnętrostwo.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.