Wnętrostwo — kastracja niezstąpionego jądra
Usunięcie jądra, które nie zstąpiło do moszny — z pachwiny lub jamy brzusznej — po zlokalizowaniu USG. Zabieg w znieczuleniu ogólnym z monitoringiem; usunięte jądro badamy histopatologicznie.
Na czym polega
Wnętrostwo to wada rozwojowa, w której jedno lub oba jądra nie zstępują do moszny, lecz zatrzymują się w kanale pachwinowym lub w jamie brzusznej. U psów i kotów jądra powinny być w mosznie do 8 tygodnia, najpóźniej do 6 miesiąca życia. Jądro pozostające w ciele ma temperaturę o kilka stopni za wysoką: nie produkuje plemników, ale nadal wytwarza hormony i — co najważniejsze — ma wielokrotnie wyższe ryzyko przemiany nowotworowej oraz skrętu.
Zabieg polega na odnalezieniu i usunięciu niezstąpionego jądra (lub obu) wraz z jądrem prawidłowym, ponieważ wnętrostwo jest dziedziczne i takie zwierzę nie powinno być rozmnażane. Zależnie od położenia jądra operacja jest zbliżona do zwykłej kastracji (jądro w pachwinie) albo wymaga otwarcia jamy brzusznej (jądro w brzuchu).
Usunięte jądro wysyłamy do badania histopatologicznego, ponieważ u dorosłych psów zmiany nowotworowe w jądrze niezstąpionym są częste, a wynik decyduje o dalszych zaleceniach.
Kiedy się stosuje
Zabieg zalecamy po zakończeniu wzrostu, zwykle między 6 a 12 miesiącem życia — wtedy jest pewne, że jądro samo nie zstąpi. U dorosłych psów z rozpoznanym wnętrostwem operujemy bez względu na wiek, bo ryzyko nowotworu rośnie z czasem. Pilnym wskazaniem są objawy skrętu jądra brzusznego: nagły silny ból brzucha, wymioty, apatia.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Szczeniak ma 6 miesięcy, a w mosznie wyczuwalne jest tylko jedno jądro lub żadne.
- Dorosły pies z jednym jądrem, u którego opiekun dotąd nie decydował się na zabieg.
- Kocur po 6 miesiącu ma pustą lub jednostronnie pustą mosznę, a jednocześnie zachowuje się jak niekastrowany.
- Pies z wnętrostwem nagle ma silny ból brzucha, wymiotuje i nie chce chodzić — podejrzenie skrętu jądra.
- Pies z wnętrostwem traci sierść symetrycznie, sutki mu się powiększają, a inne psy go obwąchują jak sukę — możliwy guz produkujący estrogeny.
- Hodowca chce mieć pewność, że pies nie przekaże wady potomstwu.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Przed zabiegiem lokalizujemy jądro badaniem palpacyjnym i USG — dzięki temu wiemy, czy cięcie będzie w pachwinie, czy w linii pośrodkowej brzucha, i możemy uprzedzić opiekuna o zakresie operacji. USG ocenia też strukturę jądra: powiększone, o nieregularnym echu, sugeruje guz. U dorosłych psów z objawami feminizacji wykonujemy morfologię pod kątem uszkodzenia szpiku przez estrogeny.
Standardowo pacjent przechodzi kwalifikację do znieczulenia (STD-01): badanie, morfologia i biochemia, a u seniorów ocena serca.
Standardy bezpieczeństwa przy tym zabiegu
Pracujemy według spisanych standardów postępowania. Ich jedynym celem jest bezpieczeństwo pacjenta: każdy ogranicza konkretne ryzyko, a przestrzegamy ich przy każdym zabiegu, nie tylko przy trudnych przypadkach.
- STD-01 · Kwalifikacja do znieczulenia zmniejsza ryzyko powikłań znieczulenia: przed zabiegiem oceniamy badanie, krew i klasę ASA, a plan znieczulenia dobieramy do konkretnego pacjenta.
- STD-02 · Nadzór śródoperacyjny pozwala wychwycić zagrożenie, zanim stanie się niebezpieczne: osobna osoba przez cały zabieg i wybudzanie śledzi saturację, kapnografię, EKG, ciśnienie i temperaturę.
- STD-03 · Karta kontrolna zabiegu zapobiega pomyłkom: przed operacją zespół na głos potwierdza tożsamość pacjenta, stronę zabiegu, sprzęt, leki i plan na wypadek powikłań.
- STD-04 · Leczenie bólu — multimodalne ogranicza ból i stres: ból oceniamy w ustrukturyzowanych skalach i leczymy z wyprzedzeniem.
- STD-05 · Reżim sterylności zmniejsza ryzyko zakażenia: rozdzielone sale operacyjne, sterylizacja narzędzi z kontrolą chemiczną i biologiczną, spisany obieg materiału.
- STD-06 · Dokumentacja i przekazanie opieki chroni ciągłość leczenia: wyniki, zalecenia i decyzje są w cyfrowej karcie, a przekazanie opieki między lekarzami jest uporządkowane.
Jak przebiega
Pacjent przyjmowany jest rano na czczo. Po premedykacji i założeniu kaniuli zostaje wprowadzony w znieczulenie ogólne, zaintubowany i podłączony do monitoringu (STD-02). Wykonujemy blokadę miejscową linii cięcia i podajemy leki przeciwbólowe zgodnie ze STD-04.
Jądro w kanale pachwinowym usuwamy z niewielkiego cięcia nad nim; jądro brzuszne wymaga otwarcia jamy brzusznej w linii pośrodkowej i odnalezienia go wzdłuż nasieniowodu — trwa to dłużej, zwykle 45–90 minut łącznie z usunięciem jądra prawidłowego. Naczynia zaopatrujemy podwiązkami lub elektrokauterem, ranę zamykamy warstwowo, często szwem wchłanialnym śródskórnym. U kotów zabieg jest analogiczny, na mniejszą skalę.
Wybudzanie odbywa się w ogrzewanym boksie szpitalnym. Pacjent po zabiegu pachwinowym wraca do domu tego samego dnia; po otwarciu jamy brzusznej — po południu lub na drugi dzień, w zależności od stanu i decyzji prowadzącego lekarza.
Opieka po
W domu: kołnierz lub ubranko pooperacyjne przez 10–14 dni, spacery na smyczy, bez skoków i zabaw z innymi psami, leki przeciwbólowe według rozpiski przez 3–5 dni. Ranę oglądaj codziennie: niewielkie zaczerwienienie jest normalne, obrzęk, wyciek lub rozejście się brzegów — nie. Kontrola po 2–3 dniach i zdjęcie szwów (jeśli są zewnętrzne) po 10–14 dniach.
Wynik histopatologii otrzymujemy po 7–14 dniach i omawiamy go telefonicznie; jeśli wykaże nowotwór, ustalamy plan dalszej kontroli. Zadzwoń, gdy pies nie je ponad dobę, wymiotuje, ma twardy bolesny brzuch lub gorączkę.
Najczęstsze pytania
Czy jądro może jeszcze samo zstąpić?
Po 6 miesiącu życia jest to bardzo mało prawdopodobne. Nie zalecamy leków hormonalnych „wspomagających zstępowanie” — są nieskuteczne i nie usuwają dziedziczności wady.
Czy trzeba usuwać także zdrowe jądro?
Zalecamy to, ponieważ wnętrostwo jest dziedziczne. Pies z jednym jądrem może płodzić i przekazywać wadę. Ostateczna decyzja należy do opiekuna.
Czym ten zabieg różni się od zwykłej kastracji?
Jądro pachwinowe — niewiele. Jądro brzuszne wymaga otwarcia jamy brzusznej, dłuższej narkozy i nieco dłuższej rekonwalescencji, podobnie jak przy kastracji suki.
Czy kot z wnętrostwem będzie znaczył moczem?
Tak — niezstąpione jądro produkuje testosteron, więc kocur zachowuje się jak niekastrowany. Po usunięciu obu jąder zachowania te zwykle ustępują.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: wnętrostwo.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.