Chirurgiczne poszerzenie nozdrzy i skrócenie podniebienia miękkiego u ras płaskonosych, które chrapią, męczą się i źle znoszą upał. Zabieg z rozszerzonym nadzorem anestezjologicznym.
Zespół brachycefaliczny (BOAS) to zestaw wad anatomicznych górnych dróg oddechowych u ras z krótką czaszką: zwężone nozdrza, zbyt długie i grube podniebienie miękkie, wywinięte kieszonki krtaniowe, a u części psów także zwężona tchawica. Powietrze musi przeciskać się przez wąskie szczeliny — stąd chrapanie, świsty i szybkie męczenie.
Korekcja polega na poszerzeniu nozdrzy (wycięciu klinów skóry i chrząstki), skróceniu i pocienieniu podniebienia miękkiego oraz, w razie potrzeby, usunięciu wywiniętych kieszonek krtaniowych. Celem jest poszerzenie drogi przepływu powietrza. Zabieg nie zmienia wyglądu pyska poza nieco szerszymi nozdrzami.
Pacjent brachycefaliczny to pacjent podwyższonego ryzyka znieczulenia, a operacja w gardle to obrzęk po zabiegu. Dlatego u nas BOAS oznacza rozszerzony protokół: przygotowanie przeciwobrzękowe, powolne, kontrolowane wybudzanie z tlenem i hospitalizację pod obserwacją.
Najlepiej między 1. a 2. rokiem życia, zanim przewlekły wysiłek oddechowy doprowadzi do wtórnych zmian w krtani, które są już nieodwracalne. U starszych psów zabieg nadal poprawia komfort, ale efekt bywa mniejszy.
Wskazaniem są objawy, nie sama rasa: głośne oddychanie w spoczynku, nietolerancja wysiłku i ciepła, epizody sinienia lub zapaści, zwracanie pokarmu. Zabieg zalecamy także przed innymi operacjami w znieczuleniu u psów z wyraźnym BOAS — poprawia bezpieczeństwo kolejnych znieczuleń.
Ocenę zaczynamy od badania klinicznego i obserwacji oddechu w spoczynku i po krótkim wysiłku. RTG klatki piersiowej i szyi ocenia szerokość tchawicy oraz wyklucza zachłystowe zapalenie płuc i zmiany w przełyku. Badanie krwi i kwalifikacja do znieczulenia według STD-01 są obowiązkowe; u psów z objawami sercowymi dokładamy echokardiografię.
Pełną ocenę podniebienia, krtani i kieszonek wykonujemy w sedacji tuż przed zabiegiem, w tym samym znieczuleniu — wtedy decydujemy o ostatecznym zakresie korekcji.
Pacjent przyjeżdża rano na czczo. Przed znieczuleniem podajemy leki przeciwobrzękowe i przeciwwymiotne, tlen przez maskę. Intubacja u psów brachycefalicznych wymaga wprawy i odpowiedniego sprzętu; przez cały zabieg anestezjolog monitoruje saturację, kapnografię, EKG, ciśnienie i temperaturę (STD-02).
Chirurg poszerza nozdrza, skraca podniebienie miękkie i usuwa wywinięte kieszonki krtaniowe, dbając o minimalne krwawienie i obrzęk. Zabieg trwa orientacyjnie 45–90 minut. Najważniejszy jest moment wybudzania: rurkę intubacyjną usuwamy możliwie późno, pacjent budzi się w spokoju, z tlenem, pod stałą obserwacją.
Hospitalizacja zwykle do następnego dnia, z monitoringiem oddechu i saturacji, w chłodnym boksie. Zakres nadzoru poza godzinami pracy ustala prowadzący lekarz indywidualnie.
Przez 2 tygodnie: spokój, brak wysiłku i emocji, chłodne pomieszczenia, karmienie miękkim pokarmem w małych porcjach, szelki zamiast obroży. Leki przeciwobrzękowe i przeciwbólowe według rozpiski. Kontrola po 3–5 dniach i po 2 tygodniach; szwy w nozdrzach są wchłanialne.
Zadzwoń natychmiast, jeśli oddech jest wyraźnie głośniejszy niż przed zabiegiem, pies sinieje, ma odruchy wymiotne z krwią lub gorączkuje. Poprawę oddychania ocenia się po 4–6 tygodniach, gdy obrzęk całkiem ustąpi.
Chrapanie wyraźnie się zmniejsza, ale rzadko znika całkowicie — zabieg nie zmienia budowy czaszki. Celem jest bezpieczny, wydolny oddech, tolerancja wysiłku i ciepła.
Ryzyko wiąże się głównie z obrzękiem dróg oddechowych po zabiegu i okresem wybudzania. Ograniczamy je protokołem przeciwobrzękowym, tlenem i hospitalizacją. Nieleczony BOAS z czasem jest groźniejszy niż sama operacja.
Jeśli nozdrza są bardzo wąskie, poszerzenie ich w młodym wieku (nawet przy kastracji) może spowolnić rozwój dalszych zmian. Decydujemy po badaniu.
Tak — kotów perskich, egzotycznych i himalajskich. U kotów najczęściej korygujemy nozdrza.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.