Złamania szczęki i żuchwy, urazy jamy ustnej
Złamania szczęki i żuchwy oraz rany jamy ustnej po wypadkach i pogryzieniach. Stabilizujemy pacjenta, diagnozujemy na RTG i zaopatrujemy złamanie tak, by zwierzę mogło jeść. Zadzwoń przed przyjazdem.
pon–pt 9–19, sob 9–13 · tel. +48 74 660 62 68. Poza godzinami pracy, w niedziele i święta najbliższe lecznice całodobowe: SKVet Klinika Weterynaryjna (ul. Stabłowicka 109b, Wrocław, tel. 791 998 999) oraz Klinika Psa i Kota (ul. B. Krzywoustego 105/22, 51-166 Wrocław, tel. 71 339 82 48).
Na czym polega
Urazy jamy ustnej to najczęściej efekt potrącenia przez samochód, upadku kota z wysokości, pogryzienia przez większego psa lub — u miniaturowych psów — złamania żuchwy osłabionej chorobą przyzębia. Obejmują złamania żuchwy i szczęki, rozejście spojenia żuchwy (bardzo typowe u kotów po upadku), rozdarcia podniebienia, wybicie zębów i rany języka.
Celem leczenia jest przywrócenie prawidłowego zgryzu i umożliwienie zwierzęciu jedzenia w trakcie gojenia. W jamie ustnej rzadko używa się płyt i śrub jak w kończynach — częściej stosujemy szynowanie zębów kompozytem i drutem, szwy międzyzębowe lub czasowe zamknięcie pyska w prawidłowym ustawieniu. Dobór metody zależy od miejsca złamania, wieku i stanu zębów.
Ważne: pacjent po wypadku to najpierw pacjent urazowy, a dopiero potem stomatologiczny. Zanim zajmiemy się złamaniem, sprawdzamy klatkę piersiową, jamę brzuszną i układ nerwowy — uraz głowy rzadko jest jedynym.
Kiedy się stosuje
Każdy uraz głowy z krwawieniem z pyska, niedomykającym się pyskiem, asymetrią żuchwy lub niemożnością jedzenia wymaga wizyty tego samego dnia. W godzinach pracy zadzwoń przed przyjazdem — przygotujemy stanowisko; nie potrzebujesz skierowania.
Złamanie patologiczne u małego psa może wystąpić bez wyraźnego urazu — np. podczas zabawy gryzakiem lub ziewania. Jeśli żuchwa nagle „wisi” lub pies nie może zamknąć pyska, przyjedź jak najszybciej.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Po wypadku lub upadku pies lub kot ma otwarty pysk, którego nie zamyka, i intensywnie się ślini z krwią.
- Żuchwa jest wyraźnie krzywa, zęby dolne i górne nie spotykają się jak wcześniej.
- Kot po upadku z balkonu ma rozdwojony przód żuchwy — dwie połówki poruszają się niezależnie.
- Zwierzę próbuje jeść, ale nie może chwycić ani przeżuć jedzenia, odskakuje z bólem.
- Widać rozdarcie podniebienia, w nosie pojawia się jedzenie lub wypływa krew.
- Po pogryzieniu przez większego psa mały pies ma opuchniętą, bolesną głowę i krwawi z pyska.
- U yorka lub chihuahua z chorobą przyzębia nagle „opadła” żuchwa bez wyraźnego urazu.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Po przyjęciu stabilizujemy pacjenta: ocena oddechu, krążenia, tlen, płynoterapia i leczenie bólu według STD-04. Wykonujemy RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej (badanie FAST), żeby wykluczyć odmę, krwawienie wewnętrzne czy pęknięcie pęcherza — u kotów po upadku to częste współistniejące urazy. Krew pobieramy do morfologii i biochemii.
Gdy pacjent jest stabilny, robimy RTG czaszki w kilku projekcjach oraz RTG stomatologiczne w znieczuleniu — dopiero ono pokazuje dokładny przebieg szczeliny złamania i stan korzeni zębów w jego linii.
Jak przebiega
Zabieg planujemy po ustabilizowaniu pacjenta, zwykle w ciągu 24–48 godzin od urazu, czasem tego samego dnia. Znieczulenie ogólne prowadzimy z intubacją i pełnym monitoringiem (STD-02); przy pracy na żuchwie rurkę intubacyjną wyprowadzamy tak, żeby móc sprawdzać zgryz w trakcie zabiegu. Blokady nerwów szczęki i żuchwy ograniczają ból po wybudzeniu.
Sposób stabilizacji dobieramy do złamania: rozejście spojenia u kota zamykamy pętlą drucianą wokół kłów; złamanie trzonu żuchwy szynujemy — łączymy zęby po obu stronach szczeliny drutem i kompozytem, tak by zwierzę mogło jeść; rozdarte podniebienie zszywamy z użyciem płatów śluzówki. Zęby w linii złamania, które są rozchwiane lub złamane, usuwamy. Rany języka i policzków oczyszczamy i zszywamy. Zabieg trwa 1–3 godziny.
Pacjent zostaje w szpitalu na obserwacji, zwykle 1–3 dni, z leczeniem bólu, antybiotykiem i pomocą w jedzeniu. Nadzór w nocy ustala prowadzący lekarz indywidualnie, zależnie od stanu zwierzęcia. Jeśli zwierzę nie jest w stanie jeść samo, zakładamy sondę przełykową, przez którą karmisz je w domu — to proste i bardzo ułatwia gojenie.
Opieka po
Przez 4–8 tygodni wyłącznie miękkie jedzenie (papka lub karmienie przez sondę), żadnych gryzaków, zabawek ani zabawy z innymi zwierzętami, kołnierz zgodnie z zaleceniem. Jamę ustną płucz roztworem chlorheksydyny według wypisu, bo szyna zbiera resztki jedzenia. Leki przeciwbólowe i antybiotyk podawaj do końca.
Kontrole co 1–2 tygodnie: sprawdzamy szynę, zgryz i gojenie ran. Zrost potwierdzamy RTG po 4–8 tygodniach i wtedy, w krótkim znieczuleniu, usuwamy szynę lub drut. Zadzwoń natychmiast, jeśli szyna się poluzuje, pojawi się obrzęk, gorączka, wyciek z nosa albo zwierzę przestanie jeść.
Najczęstsze pytania
Czy zwierzę będzie mogło jeść ze złamaną żuchwą?
Tak — to jeden z głównych celów stabilizacji. Większość pacjentów je miękki pokarm w ciągu 1–2 dni po zabiegu; jeśli nie, karmimy przez sondę przełykową, którą łatwo obsługiwać w domu.
Czy złamanie zrośnie się samo, jeśli zwierzę oszczędza pysk?
Niestabilne złamanie żuchwy zrasta się krzywo lub wcale, a zęby w szczelinie stają się źródłem zakażenia. Rezultatem jest nieprawidłowy zgryz i przewlekły ból, dlatego zaopatrujemy je operacyjnie.
Co zrobić przed przyjazdem?
Nie próbuj zamykać ani nastawiać pyska, nie podawaj jedzenia ani leków. Przenieś zwierzę ostrożnie w transporterze lub na kocu, ogranicz ruch i zadzwoń do nas: +48 74 660 62 68.
Czy złamanie u yorka na tle paradontozy zrośnie się?
Goi się wolniej, bo kość jest osłabiona, i wymaga usunięcia chorych zębów w linii złamania. Uprzedzimy Cię o możliwych powikłaniach i planie kontroli — rokowanie zależy od stopnia zniszczenia kości.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: złamania szczęki i żuchwy, urazy jamy ustnej.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.