Resekcja głowy kości udowej (FHO)
Zabieg ratujący komfort ruchu przy nieodwracalnym uszkodzeniu stawu biodrowego u kotów i psów małych i średnich: usunięcie głowy i szyjki kości udowej, po którym powstaje bezbolesny „staw rzekomy”.
Na czym polega
FHO (resekcja głowy i szyjki kości udowej) polega na usunięciu kulistej głowy kości udowej, czyli tej części biodra, która trze o panewkę i boli. Po zabiegu nie wszczepiamy nic w zamian — w miejscu stawu tworzy się z czasem blizna włóknista, tzw. staw rzekomy, a kończyna jest utrzymywana przez mięśnie. Zwierzę porusza się bez bólu, choć zakres ruchu w biodrze jest nieco mniejszy.
Zabieg najlepiej sprawdza się u kotów i psów do około 20 kg, u których masa ciała nie przeciąża stawu rzekomego. U psów dużych lepszym rozwiązaniem bywa endoproteza biodra — jeśli jest wskazana, kierujemy do ośrodka, który ją wykonuje, i omawiamy z opiekunem obie opcje.
FHO nie jest operacją „na początek” — to rozwiązanie dla stawu, którego nie da się już naprawić lub gdy leczenie zachowawcze przestało działać.
Kiedy się stosuje
Wskazaniem jest ból biodra, którego nie kontrolują leki i modyfikacja aktywności: zaawansowana dysplazja ze zwyrodnieniem, martwica głowy kości udowej u młodych psów małych ras, nawracające lub zastarzałe zwichnięcie biodra oraz złamania głowy i szyjki kości udowej, których nie da się zespolić.
Zabieg planujemy po badaniu ortopedycznym i RTG; nie jest pilny, ale przedłużający się ból prowadzi do zaniku mięśni, który wydłuża rekonwalescencję.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Kot po upadku lub potrąceniu nie obciąża tylnej łapy, a RTG pokazało zwichnięcie lub złamanie w biodrze.
- Mały pies (york, shih tzu, pudel) w wieku kilku miesięcy zaczął kuleć na tylną łapę i mięśnie uda wyraźnie zmalały.
- Pies z rozpoznaną dysplazją kuleje mimo leków i ograniczenia ruchu.
- Biodro zwichnęło się ponownie po nastawieniu.
- Zwierzę nie pozwala dotknąć okolicy biodra i unika siadania.
- Zaproponowano endoprotezę, ale nie jest ona możliwa lub dostępna.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Rozpoznanie opiera się na badaniu ortopedycznym i RTG cyfrowym miednicy w sedacji, w dwóch projekcjach. Zdjęcia pokazują stopień zniszczenia stawu i pozwalają upewnić się, że problem dotyczy biodra, a nie kolana czy kręgosłupa.
Przed zabiegiem wykonujemy kwalifikację do znieczulenia (STD-01) z badaniem krwi; u pacjentów po urazie sprawdzamy także klatkę piersiową i jamę brzuszną.
Kto operuje
Od ponad 20 lat, jeszcze od czasów studiów, zajmuje się ortopedią i traumatologią, chirurgią tkanek miękkich oraz radiologią. Wszystkie zabiegi ortopedyczne w przychodni, w tym TPLO, wykonuje sama, przy technikach weterynarii prowadzących znieczulenie i monitoring; rocznie to ok. 250 zespoleń złamań (osteosyntez). Specjalizacja z radiologii ma w ortopedii znaczenie praktyczne: od oceny zdjęć RTG zależy wybór metody zespolenia, a kolejne zdjęcia pokazują, czy kość prawidłowo się zrasta.
Przyjmuje od poniedziałku do piątku.
Znieczulenie prowadzi w tym czasie osobny technik weterynarii (standard STD-02), więc operator zajmuje się wyłącznie zabiegiem.
Standardy bezpieczeństwa przy tym zabiegu
Pracujemy według spisanych standardów postępowania. Ich jedynym celem jest bezpieczeństwo pacjenta: każdy ogranicza konkretne ryzyko, a przestrzegamy ich przy każdym zabiegu, nie tylko przy trudnych przypadkach.
- STD-01 · Kwalifikacja do znieczulenia zmniejsza ryzyko powikłań znieczulenia: przed zabiegiem oceniamy badanie, krew i klasę ASA, a plan znieczulenia dobieramy do konkretnego pacjenta.
- STD-02 · Nadzór śródoperacyjny pozwala wychwycić zagrożenie, zanim stanie się niebezpieczne: osobna osoba przez cały zabieg i wybudzanie śledzi saturację, kapnografię, EKG, ciśnienie i temperaturę.
- STD-03 · Karta kontrolna zabiegu zapobiega pomyłkom: przed operacją zespół na głos potwierdza tożsamość pacjenta, stronę zabiegu, sprzęt, leki i plan na wypadek powikłań.
- STD-04 · Leczenie bólu — multimodalne ogranicza ból i stres: ból oceniamy w ustrukturyzowanych skalach i leczymy z wyprzedzeniem.
- STD-05 · Reżim sterylności zmniejsza ryzyko zakażenia: rozdzielone sale operacyjne, sterylizacja narzędzi z kontrolą chemiczną i biologiczną, spisany obieg materiału.
- STD-06 · Dokumentacja i przekazanie opieki chroni ciągłość leczenia: wyniki, zalecenia i decyzje są w cyfrowej karcie, a przekazanie opieki między lekarzami jest uporządkowane.
Jak przebiega
Zwierzę przyjeżdża na czczo. Po premedykacji, blokadzie regionalnej i wprowadzeniu znieczulenia ogólnego anestezjolog monitoruje EKG, saturację, kapnografię, ciśnienie i temperaturę (STD-02). Z dostępu bocznego docieramy do stawu, odcinamy głowę i szyjkę kości udowej, wygładzamy krawędź cięcia i sprawdzamy, czy nic nie trze o panewkę. Zabieg trwa orientacyjnie 45–75 minut.
Po zamknięciu rany wykonujemy RTG kontrolne. Pacjent wybudza się w szpitalu z ciągłą kontrolą bólu (STD-04) i wraca do domu tego samego dnia, po pełnym wybudzeniu.
Opieka po
W przeciwieństwie do większości operacji ortopedycznych po FHO ruch jest wskazany od pierwszych dni: krótkie, częste spacery na smyczy, delikatne bierne zginanie i prostowanie kończyny według instrukcji, którą przekażemy. Im wcześniej zwierzę zacznie używać łapy, tym lepiej ukształtuje się staw rzekomy. Kołnierz do zdjęcia szwów po 10–14 dniach; leki przeciwbólowe przez 2–3 tygodnie.
Kontrola po 2 tygodniach i po 6 tygodniach. Zadzwoń, jeśli zwierzę zupełnie nie obciąża kończyny po 2 tygodniach lub rana zacznie sączyć. Pełna funkcja ustala się w ciągu 2–4 miesięcy; nie prowadzimy fizjoterapii na miejscu, ale wskażemy ośrodek, jeśli będzie potrzebna.
Najczęstsze pytania
Czy pies będzie chodził normalnie bez głowy kości udowej?
U kotów i mniejszych psów zwykle tak — chód jest prawie niezauważalnie zmieniony, a przede wszystkim bez bólu. U dużych psów wynik jest mniej przewidywalny, dlatego omawiamy alternatywy.
Czy FHO można wykonać u kota?
Tak, koty są wręcz idealnymi pacjentami do tego zabiegu ze względu na niską masę ciała i szybko wracają do skakania.
Ile trwa rekonwalescencja?
Pierwsze objawy obciążania kończyny pojawiają się w ciągu 1–2 tygodni, pełna funkcja po 2–4 miesiącach. Kluczowe jest wczesne, regularne używanie łapy.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: resekcja głowy kości udowej.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.