Zabieg ratujący komfort ruchu przy nieodwracalnym uszkodzeniu stawu biodrowego u kotów i psów małych i średnich: usunięcie głowy i szyjki kości udowej, po którym powstaje bezbolesny „staw rzekomy”.
FHO (resekcja głowy i szyjki kości udowej) polega na usunięciu kulistej głowy kości udowej, czyli tej części biodra, która trze o panewkę i boli. Po zabiegu nie wszczepiamy nic w zamian — w miejscu stawu tworzy się z czasem blizna włóknista, tzw. staw rzekomy, a kończyna jest utrzymywana przez mięśnie. Zwierzę porusza się bez bólu, choć zakres ruchu w biodrze jest nieco mniejszy.
Zabieg najlepiej sprawdza się u kotów i psów do około 20 kg, u których masa ciała nie przeciąża stawu rzekomego. U psów dużych lepszym rozwiązaniem bywa endoproteza biodra — jeśli jest wskazana, kierujemy do ośrodka, który ją wykonuje, i omawiamy z opiekunem obie opcje.
FHO nie jest operacją „na początek” — to rozwiązanie dla stawu, którego nie da się już naprawić lub gdy leczenie zachowawcze przestało działać.
Wskazaniem jest ból biodra, którego nie kontrolują leki i modyfikacja aktywności: zaawansowana dysplazja ze zwyrodnieniem, martwica głowy kości udowej u młodych psów małych ras, nawracające lub zastarzałe zwichnięcie biodra oraz złamania głowy i szyjki kości udowej, których nie da się zespolić.
Zabieg planujemy po badaniu ortopedycznym i RTG; nie jest pilny, ale przedłużający się ból prowadzi do zaniku mięśni, który wydłuża rekonwalescencję.
Rozpoznanie opiera się na badaniu ortopedycznym i RTG cyfrowym miednicy w sedacji, w dwóch projekcjach. Zdjęcia pokazują stopień zniszczenia stawu i pozwalają upewnić się, że problem dotyczy biodra, a nie kolana czy kręgosłupa.
Przed zabiegiem wykonujemy kwalifikację do znieczulenia (STD-01) z badaniem krwi; u pacjentów po urazie sprawdzamy także klatkę piersiową i jamę brzuszną.
Zwierzę przyjeżdża na czczo. Po premedykacji, blokadzie regionalnej i wprowadzeniu znieczulenia ogólnego anestezjolog monitoruje EKG, saturację, kapnografię, ciśnienie i temperaturę (STD-02). Z dostępu bocznego docieramy do stawu, odcinamy głowę i szyjkę kości udowej, wygładzamy krawędź cięcia i sprawdzamy, czy nic nie trze o panewkę. Zabieg trwa orientacyjnie 45–75 minut.
Po zamknięciu rany wykonujemy RTG kontrolne. Pacjent wybudza się w szpitalu z ciągłą kontrolą bólu (STD-04) i najczęściej wraca do domu następnego dnia.
W przeciwieństwie do większości operacji ortopedycznych po FHO ruch jest wskazany od pierwszych dni: krótkie, częste spacery na smyczy, delikatne bierne zginanie i prostowanie kończyny według instrukcji, którą przekażemy. Im wcześniej zwierzę zacznie używać łapy, tym lepiej ukształtuje się staw rzekomy. Kołnierz do zdjęcia szwów po 10–14 dniach; leki przeciwbólowe przez 2–3 tygodnie.
Kontrola po 2 tygodniach i po 6 tygodniach. Zadzwoń, jeśli zwierzę zupełnie nie obciąża kończyny po 2 tygodniach lub rana zacznie sączyć. Pełna funkcja ustala się w ciągu 2–4 miesięcy; nie prowadzimy fizjoterapii na miejscu, ale wskażemy ośrodek, jeśli będzie potrzebna.
U kotów i mniejszych psów zwykle tak — chód jest prawie niezauważalnie zmieniony, a przede wszystkim bez bólu. U dużych psów wynik jest mniej przewidywalny, dlatego omawiamy alternatywy.
Tak, koty są wręcz idealnymi pacjentami do tego zabiegu ze względu na niską masę ciała i szybko wracają do skakania.
Pierwsze objawy obciążania kończyny pojawiają się w ciągu 1–2 tygodni, pełna funkcja po 2–4 miesiącach. Kluczowe jest wczesne, regularne używanie łapy.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.