Mastocytoma (guz z komórek tucznych) u psa
Kompleksowe prowadzenie psa z guzem z komórek tucznych — od cytologii i stagingu, przez zabieg z odpowiednim marginesem, po interpretację gradingu i plan kontroli. Najczęstszy nowotwór skóry psów.
Na czym polega
Mastocytoma to nowotwór wywodzący się z komórek tucznych — komórek układu odpornościowego zawierających histaminę. Jest najczęstszym złośliwym nowotworem skóry u psów i jednocześnie jednym z najbardziej zmiennych: może wyglądać jak niewinny guzek, brodawka, obrzęk albo owrzodzenie, a jego zachowanie — od zmiany wyleczalnej samą operacją po chorobę rozsianą — zależy od stopnia złośliwości, którego nie da się ocenić „na oko”.
Cechą charakterystyczną jest zmienność: guz potrafi powiększać się, czerwienieć i swędzieć po dotknięciu, a potem zmniejszać. Uwalniana histamina może też powodować objawy ogólne — wymioty, wrzody żołądka, smoliste stolce. Rasy predysponowane to boksery, buldogi, labradory, golden retrievery, boston teriery, mopsy i sharpeje (u tych ostatnich przebieg bywa agresywniejszy).
Postępowanie prowadzimy etapowo: cytologia (mastocytoma jest w niej zwykle łatwa do rozpoznania), staging, zabieg z marginesem, histopatologia z określeniem stopnia (Patnaik I–III, Kiupel niski/wysoki) i indeksów proliferacji, a na tej podstawie — decyzja o dalszym leczeniu lub tylko kontrolach.
Kiedy się stosuje
Przy każdej zmianie skórnej o zmiennym wyglądzie, przy potwierdzonej cytologicznie mastocytomie, po operacji wykonanej w innej placówce z niejasnym marginesem oraz przy nawrocie. Nie zalecamy „obserwowania” podejrzanej zmiany bez cytologii — mastocytoma nieleczona rośnie i pogarsza szansę na czysty margines.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Guzek na skórze psa raz jest większy i zaczerwieniony, raz mniejszy.
- Po dotknięciu zmiany skóra dookoła puchnie i czerwienieje.
- Bokser, buldog lub labrador ma nowy guzek, który urósł w ciągu kilku tygodni.
- Zmiana skórna owrzodziała i pies ją rozdrapuje.
- Pies z guzkiem na skórze ma wymioty lub ciemne, smoliste stolce.
- Usunięto guz i wynik histopatologii to mastocytoma — co dalej?
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Cytologia zmiany z laboratorium na miejscu (ziarnistości komórek tucznych są charakterystyczne). Staging: nakłucie węzła chłonnego regionalnego (nawet gdy nie jest powiększony), USG jamy brzusznej z oceną i w razie zmian cytologią wątroby i śledziony, morfologia z rozmazem, biochemia. RTG klatki piersiowej wykonujemy przy kwalifikacji do znieczulenia, choć przerzuty do płuc są w mastocytomie rzadkie. Przed zabiegiem kwalifikacja STD-01; leki przeciwhistaminowe i osłonowe wprowadzamy kilka dni przed operacją, żeby ograniczyć skutki uwalniania histaminy przy manipulacji guzem.
Jak przebiega
Zabieg wykonujemy w znieczuleniu ogólnym z monitoringiem (STD-02): guz usuwamy z marginesem 2 cm bocznie (przy zmianach niskiego stopnia w cytologii możliwe węższe, proporcjonalne marginesy) i jedną warstwą powięzi w głąb, bez uciskania zmiany, z elektrokauterem. Zajęty lub podejrzany węzeł usuwamy w tym samym zabiegu. Czas: 45–90 minut zależnie od lokalizacji i konieczności plastyki skóry. Preparat oznaczamy tuszem i wysyłamy do histopatologii z prośbą o grading i indeks Ki-67/mitotyczny.
Pacjent budzi się w szpitalu z kontrolą bólu i zwykle wraca do domu tego samego dnia lub następnego rana. Po otrzymaniu wyniku (7–14 dni) ustalamy plan: kontrole, poszerzenie blizny lub leczenie uzupełniające (leki celowane, chemioterapia — zakres na miejscu potwierdzamy indywidualnie).
Opieka po
Kołnierz do zdjęcia szwów (10–14 dni), ograniczenie ruchu 2 tygodnie, leki przeciwhistaminowe, osłonowe i przeciwbólowe według rozpiski. Kontrola rany po 2–3 dniach i przy zdjęciu szwów. Po zakończeniu leczenia kontrole z badaniem skóry i węzłów co 3 miesiące przez pierwszy rok, potem co 6 miesięcy; nowe guzki nakłuwamy od razu.
Zadzwoń pilnie przy wymiotach, smolistym stolcu, obrzęku i zaczerwienieniu rany, rozejściu szwów lub pojawieniu się nowych zmian.
Najczęstsze pytania
Czy mastocytoma jest wyleczalna?
Przy niskim stopniu i pełnym marginesie usunięcie jest często wystarczające, a nawroty rzadkie. Przy wysokim stopniu rokowanie jest gorsze i wymaga dalszego leczenia — nie obiecujemy wyniku, ale jasno omawiamy szanse.
Dlaczego nie można po prostu obserwować guzka?
Bo bez cytologii nie wiadomo, czy to mastocytoma, a ta z czasem rośnie i nacieka, co utrudnia usunięcie z marginesem. Nakłucie zajmuje kilkanaście sekund.
Czy pies będzie miał kolejne mastocytomy?
U części psów tak — zwłaszcza u ras predysponowanych. Każda nowa zmiana to nowy guz, nie przerzut, i wymaga osobnej oceny. Stąd regularne kontrole skóry.
Po co leki przeciwhistaminowe przed operacją?
Manipulacja guzem uwalnia histaminę, która może wywołać spadek ciśnienia, obrzęk i wrzody żołądka. Leki osłonowe ograniczają te reakcje.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: mastocytoma.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.