Zapalenie uszu — diagnostyka i leczenie (otoskopia)
Trzepanie głową i drapanie uszu to najczęściej zapalenie ucha zewnętrznego. Badamy ucho otoskopem, robimy cytologię wydzieliny i leczymy tak, by nawroty nie wracały co kilka tygodni.
Na czym polega
Zapalenie ucha zewnętrznego to stan zapalny kanału słuchowego, który u psa jest długi i zagięty, więc łatwo gromadzi wilgoć i wydzielinę. Zwykle towarzyszy mu nadmierne namnożenie drożdżaków lub bakterii, ale one rzadko są przyczyną pierwotną — częściej tłem jest alergia, ciało obce, pasożyty, polip lub budowa ucha. Leczenie samego zakażenia bez znalezienia przyczyny kończy się nawrotem.
Diagnostyka opiera się na otoskopii — obejrzeniu kanału i błony bębenkowej — oraz cytologii wydzieliny, którą oceniamy pod mikroskopem od razu. To pozwala dobrać właściwy lek i sprawdzić, czy błona bębenkowa jest cała, co ma znaczenie dla bezpieczeństwa kropli.
Przy przewlekłych, bolesnych lub nawracających zapaleniach wykonujemy wideootoskopię w sedacji: dokładne obejrzenie kanału na ekranie, płukanie ucha pod kontrolą wzroku, usunięcie ciała obcego lub pobranie wycinka z polipa. Ucho środkowe oceniamy na RTG.
Kiedy się stosuje
Umów wizytę, gdy pies lub kot trzepie głową, drapie ucho, przechyla głowę, z ucha wydobywa się wydzielina lub zapach, a małżowina jest czerwona i bolesna. Przy silnym bólu, nagłym przechyleniu głowy z zaburzeniami równowagi lub opadaniem powieki przyjedź tego samego dnia.
Zapalenia nawracające częściej niż 2–3 razy w roku, trwające ponad miesiąc lub obustronne wymagają poszerzonej diagnostyki w kierunku alergii i oceny ucha środkowego, a nie kolejnych kropli.
Wskazania — objawy, które powinny skłonić do wizyty
- Pies trzepie głową i drapie ucho, aż pojawia się krwiak na małżowinie.
- Z ucha wydobywa się brązowa, cuchnąca wydzielina, a skóra kanału jest czerwona i pogrubiała.
- Kot ma w uszach suchą, czarną, „kawową” wydzielinę i intensywnie się drapie.
- Pies po kąpieli w jeziorze zaczął przechylać głowę i piszczy przy dotykaniu ucha.
- Ucho wraca do zapalenia co kilka tygodni po zakończeniu kropli.
- Zwierzę przechyla głowę na stałe, chodzi w kółko lub ma opadniętą powiekę po jednej stronie.
- Pies zaczął gorzej słyszeć, nie reaguje na wołanie.
Schorzenia, przy których szczególnie to stosujemy
Diagnostyka przed
Na wizycie oglądamy ucho otoskopem i pobieramy wymaz do cytologii, którą oceniamy pod mikroskopem na miejscu — to decyduje o wyborze leku. Przy podejrzeniu świerzbowca oglądamy wydzielinę na obecność pasożytów. Posiew bakteriologiczny z antybiogramem wysyłamy, gdy w cytologii są bakterie pałeczkowate lub zapalenie nie reaguje na leczenie.
Przy bólu uniemożliwiającym badanie, wydzielinie wypełniającej kanał lub podejrzeniu uszkodzenia błony bębenkowej planujemy wideootoskopię w sedacji, wraz z kwalifikacją do znieczulenia (badanie, krew). Ucho środkowe oceniamy na RTG czaszki w projekcjach specjalnych; przy nawrotach szukamy przyczyny pierwotnej — diagnostyka alergii, badania hormonalne.
Jak przebiega
Ostre zapalenie: po otoskopii i cytologii czyścimy ucho odpowiednim preparatem, dobieramy krople na podstawie tego, co widzimy pod mikroskopem, i — przy silnym bólu i obrzęku — włączamy krótko lek przeciwzapalny. Pokazujemy, jak podawać krople i czyścić uszy w domu, bo od tego zależy skuteczność. Kontrola po 10–14 dniach z powtórną cytologią.
Przypadki przewlekłe: w sedacji lub krótkim znieczuleniu z monitoringiem wykonujemy wideootoskopię, dokładnie płuczemy kanał aż do błony bębenkowej, usuwamy ciała obce, pobieramy materiał do badań i dokumentujemy stan ucha zdjęciami. Przy uszkodzonej błonie płuczemy także ucho środkowe i dobieramy leki bezpieczne dla ucha wewnętrznego. Zabieg trwa 20–45 minut, pacjent wraca do domu tego samego dnia. Równolegle prowadzimy leczenie przyczyny pierwotnej — najczęściej alergii.
Opieka po
Podawaj krople dokładnie tak długo, jak zalecono, nawet jeśli objawy miną po kilku dniach — przedwczesne odstawienie to główna przyczyna nawrotów. Czyść uszy preparatem według instrukcji, nie patyczkami. Przy alergii i psach z wiszącymi uszami lub pływających regularne czyszczenie profilaktyczne pozostaje na stałe.
Na kontroli powtarzamy otoskopię i cytologię; leki odstawiamy dopiero, gdy ucho jest czyste pod mikroskopem. Zadzwoń wcześniej, gdy pojawi się przechylenie głowy, zaburzenia równowagi, opadnięta powieka, nasilenie bólu lub krwiak małżowiny.
Najczęstsze pytania
Czy mogę użyć kropli, które zostały z poprzedniego zapalenia?
Lepiej nie. Bez cytologii nie wiadomo, czy tym razem winne są drożdżaki, czy bakterie, a część kropli jest niebezpieczna przy uszkodzonej błonie bębenkowej. Krótka wizyta z cytologią oszczędza tygodnie błędnego leczenia.
Dlaczego uszy mojego psa wciąż wracają do zapalenia?
Bo zakażenie jest objawem, a nie przyczyną. U większości psów z nawrotami tłem jest alergia; u części zwężenie kanału, polip lub zapalenie ucha środkowego. Szukamy tego tła równolegle z leczeniem ucha.
Czy pies może ogłuchnąć od zapalenia ucha?
Przewlekłe zapalenie może uszkodzić błonę bębenkową i ucho środkowe, a niektóre leki podane do ucha z uszkodzoną błoną są toksyczne dla ucha wewnętrznego. Dlatego sprawdzamy błonę przed doborem kropli.
Czy wideootoskopia wymaga narkozy?
Wymaga sedacji lub krótkiego znieczulenia z monitoringiem — ucho jest zbyt bolesne i delikatne, żeby płukać je do dna u przytomnego, ruszającego się zwierzęcia.
Każdy przypadek prowadzimy indywidualnie — powyższy zakres, wskazania i przebieg mają charakter orientacyjny; dokładny plan diagnostyki i leczenia ustalamy podczas konsultacji. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji weterynaryjnej.
Masz pytania? Temat: zapalenie uszu.
Zadzwoń lub umów konsultację — plan diagnostyki i leczenia przedstawimy na piśmie, przed decyzją.